Ekonomimiz İçin Turizm

0

 İsmail Karacan

 

 

1-Genel Bakış

 

Sözlük anlamı olarak turizm, dinlenme, eğlenme, görme, tanıma ve benzeri amaçlarla yapılan geziler ile bir ülkeye veya bir bölgeye turist çekmek için alınan ekonomik, kültürel, teknik önlemlerin, yapılan çalışmaların tümünü ifade eder.¹

İktisadi anlamda turizmin etkilerinin net şekilde belirlenmesi mümkün değildir. Öyle ki turizm, müstakil bir sektörden ziyade, birçok sektöre likidite sağlayarak gelişimi tetikleyen geniş etkili bir yapıya sahiptir. Global ekonomide turizmin etkilerinin belirginleşerek devletlerin ilgi odağı olması, 1950’li yıllardan itibaren gerçekleşmiştir. Ekonomik anlamdaki geçmişi bu denli kısa olan turizm sektörü, 21. yüzyıl küresel ekonomisinde telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri ile birlikte en hızlı gelişen sektör olmuştur. Ulaşım imkanlarının; özellikle ticari havacılığın gelişmesi, haberleşme ve kültür alışverişinin ilerleyişi ile de ivmelenen sektör, günümüzde Türkiye’de imalat sanayinden sonra gelen en önemli döviz kaynağı konumundadır.²

 

 

 

 

2- Turizm – Ekonomi İlişkisi

 

 

Sıra Ülke 2014 Ziyaretçi Sayısı (Bin)
1 Fransa 83 700
2 Amerika Birleşik Devletleri 74 757
3 İspanya 64 995
4 Çin 55 622
5 İtalya 48 576
6 Türkiye 41 415
7 Almanya 33 005
8 İngiltere 32 613
9 Rusya 29 848
10 Meksika 29 091

Kaynak: www.tuik.gov.tr

 

Ülkelerin ekonomik gelişmişlik seviyesi ile turizm potansiyelini kıyasladığımızda, ekonomi bilimcilerinin karmaşık analizlerle ortaya koyduğu iki farklı tez karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmalar; gelişmiş ülkelerin mi fazlaca turist çektiği, yoksa ülkelerin turizmle mi iyi bir gelişmişlik seviyesi yakaladığı sorularına iktisat formülleriyle cevap aramaktadır. Ülkemiz özelinde yapılmış olan bir analizde³ ise özetle;

 

1-) Turizm gelirlerinden, ekonomik büyümeye (GSMH) yönelik tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin mevcut olduğu,

 

2-) Yapılan regresyon (değişkenler arasındaki ilişkiyi ölçmek için kullanılan analiz metodu) sonucunda, turizm gelirlerinde %1 birimlik bir artış olduğu zaman, gayrisafi milli hasılada da 0.16 birimlik bir artışın meydana geldiği saptamalarında bulunulmuştur.

 

Bu makro ölçekli verilerin yanı sıra, yerel ölçekteki işletmelerin oluşturduğu ekonomi için de turizm, hayati önemi haizdir. İstihdam sağlama, yoksulluğun azaltılması, bölge insanının bu alanda kendini geliştirmesiyle refah seviyesinin yükselmesi ve devamında göçün önlenmesi ile birlikte, ülkemiz için çözülmesi gereken sorunlardan olan bölgelerarası gelişmişlik farkının giderilmesinde alternatif bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır.⁴

 

 

 

3- Turizm Talebi

 

Turizmin ilerleyişi için hakim olunması gereken kilit kavram taleptir. Mal ve hizmetlerin aksine turizmde talep, ihtiyaca sıkı sıkıya bağlı olmayıp kendine özgü nitelikler içerir. Bu nitelikleri şu şekilde özetlemek mümkündür:⁵

-Turizm talebi bağımsız (otonom) bir talep niteliğindedir. İnsanları seyahate yönelten atmosfer değiştirme  isteği ve farklı sebeplerle kişisel etkiler altında kalınmasının sonucu olarak karşımıza çıkar.

-Turizm talebi çok yönlü karmaşık bir özelliğe sahiptir. Fiziksel bir rahatlığa, psikolojik bir mutluluğa ulaşmak için  seyahat edenler ile  ticaret amaçlı seyahat edenler arasında  bir farklılık olduğu gibi; konaklamanın gerçekleştiği  bölgedeki gıda, eğlence, konut, diğer mal ve hizmetler gibi değişik gereksinimlerin baskısına ve yoğunluğuna göre de farklılıklar ortaya çıkmaktadır.

-Turistik hareketler belirli mevsimlerde yoğunlaştığı için  turizm talebi de  mevsimlik bir özellik taşır.

-Turizm talebi, ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre  de değişiklik gösterir; gelişmiş ülkelerdeki turizm talebi ile  gelişmekte olan ülkelerdeki  turizm talebinin özellikleri  birbirinden farklıdır.

-Turizm talebinin ikame olanaklarının  fazla olması; turistik tüketimdeki  tercihlere  ekonomik, sosyal, politik ve mali nitelikteki unsurların etki etmesi  turizm talebine esnek bir özellik kazandırır.

Bu niteliklerin kendine özgü yapıda olması bize turizmin gelişiminin; bilinçli şekilde irdelemeye, planlı çalışmaya ve profesyonel uygulamalara bağlı olduğunu göstermektedir. Geleneksel yöntemlerle sektörün kısıtlı ilerleyebileceğini görebilmemiz gerekir. Bu durum da bizi yetişmiş işgücüne götürecektir.

 

 

 

 

4-Sonuç ve Öneriler

 

a-) Turizmin özellikle gelişmekte olan ülkeler için ekonomik önemi yadsınamaz. Ödemeler dengesi bakımından oldukça önemli olan döviz girişinde turizm, ihracattan daha düşük maliyetli⁶ döviz kaynağı konumundadır.

b-) Turizm statik bir yapıda olmayıp çok sayıda faktörden, algılardan, hatta bir politikacının kısa bir konuşmasından dahi etkilenebilen, kırılgan bir sektördür. Bu nedenle politik anlamda atılan her adımın olası etkileri göz ardı edilmemelidir.

c-) Beklentinin karşılanması, hizmet sektörünün her alanında verimi ve sürekliliği sağlar. Turizmin ilerlemesinde süreklilik isteniyorsa, öncelikle beklenti analizi yapılmalıdır. Ülkemiz açısından bakıldığında oldukça yüksek turizm potansiyeline sahip bir bölgede olduğumuzu görüyoruz; öyle ki Dünya Turizm Örgütü’ne göre Avrupa, bölge-içi turizm açısından dünyada en yüksek paya sahiptir.⁷

Bu potansiyelin değerlendirilmesi için atılması gereken adımlar ise nitelikli iş gücü, güçlü altyapı, teşvik destekli yatırım ve geniş bütçeli reklam – tanıtım aktiviteleri olarak sayılabilir.

 

 

 

Kaynakça

1- TDK Büyük Türkçe Sözlük  http://www.tdk.gov.tr

 

2- TOSUN, C., TIMOTHY, D.J. ve ÖZTÜRK, Y. (2003) Tourism Growth, National Development and Regional Inequality in Turkey, Journal of Sustainable Tourism, 11, 133-161.

 

3- Doç. Dr Ozan BAHAR, Turizm Sektörünün Türkiye’nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı, Celal Bayar Üniversitesi İİBF  Yönetim ve Ekonomi cilt 13, sayı 2 sf 147

 

4- Doç. Dr. Ozan BAHAR Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 21, Sayı 2, Güz: 255-265, 2010.

 

5- Kozak,N.,KOZAK,M., ve AKOĞLAN,M. (1997). Genel Turizm İlkeler Kavramlar.Eskişehir: Turhan Kitabevi

 

6- Arş. Gör. Kurtuluş BOZKURT ve Doç. Dr. Ozan BAHAR Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 21, Sayı 2, Güz: 255-265, 2010.

 

7- Kadir KARAGÖZ, İnönü Üniversitesi İİBF, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 19, Sayı 2, Güz: 149-156, 2008.

 

Görsel: http://www.turkeydiscoverthepotential.com/tr

Paylaş

Yazar Hakkında

Genç Barış

Yorumlar kapalı.